Jak sprawiedliwie podzielić majątek po rozwodzie?

Co wchodzi w skład masy majątkowej objętej działem?

Do aktywów przeznaczonych do rozdziału zalicza się dobra nabyte przez obojga lub jednego z partnerów w okresie obowiązywania ustroju wspólności ustawowej. Katalog ten jest szeroki i obejmuje przede wszystkim pobrane wynagrodzenie za pracę, dochody z innej działalności zarobkowej, a także nieruchomości, ruchomości (np. samochody, sprzęt RTV) oraz środki zgromadzone na rachunkach bankowych i w otwartych lub pracowniczych funduszach emerytalnych. Zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym, przedmioty uzyskane przed ślubem oraz te otrzymane w drodze darowizny lub dziedziczenia stanowią własność odrębną i są wyłączone z podziału, chyba że darczyńca wyraźnie postanowił inaczej. Warto zaznaczyć, że sądy skrupulatnie badają pochodzenie funduszy przeznaczonych na zakup poszczególnych składników, aby prawidłowo przypisać je do odpowiedniej masy i uniknąć błędnych przesunięć wartości między majątkami.

W jaki sposób można przeprowadzić rozliczenie dóbr?

Istnieją dwa tryby wyjścia ze współwłasności: umowny, wymagający pełnej zgody obu stron co do metody rozdysponowania składników i ewentualnych spłat, oraz sądowy, inicjowany wnioskiem jednego z byłych małżonków. Ścieżka kontraktowa odbywa się zazwyczaj w formie aktu notarialnego, co znacznie przyspiesza całą operację i pozwala na elastyczne ukształtowanie warunków, natomiast droga procesowa jest niezbędna w przypadku sporu co do składu, wartości lub przynależności aktywów. Przeprowadzany przez sąd podział majątku uwzględnia domniemanie równych udziałów, chyba że zachodzą ważne powody uzasadniające ich zróżnicowanie ze względu na stopień zaangażowania w powstawanie dorobku. Orzecznictwo dopuszcza modyfikację proporcji udziałów, jeżeli jeden z partnerów w sposób rażący lub uporczywy nie przyczyniał się do powiększania wspólnych zasobów finansowych rodziny lub trwonił je w sposób lekkomyślny.

Czy kredyt hipoteczny podlega rozliczeniu w sądzie?

Zobowiązania finansowe wobec osób trzecich, w tym pożyczki hipoteczne zaciągnięte na zakup wspólnego mieszkania, rządzą się odrębnymi prawami niż aktywa i formalnie nie są dzielone przez wymiar sprawiedliwości w toku sprawy o podział. Bank nie jest stroną postępowania działowego, dlatego nawet sądowe przyznanie własności nieruchomości obciążonej hipoteką jednej ze stron nie zwalnia drugiej z odpowiedzialności solidarnej wobec kredytodawcy do czasu pełnej spłaty. Sąd rozlicza jedynie pasywa uregulowane po wygaśnięciu wspólności, traktując je jako nakłady z majątku osobistego na wspólny, które podlegają zwrotowi w wysokości połowy uiszczonej kwoty. W praktyce orzeczniczej miasta Łódź często spotyka się sytuację, w której osoba przejmująca lokal na wyłączność deklaruje spłatę reszty długu, co jednak wymaga uzyskania odrębnej zgody instytucji finansowej na zwolnienie drugiego dłużnika z obowiązku zapłaty.

Najważniejsze informacje o procedurze działowej

Postępowanie o rozdział dóbr obejmuje wyłącznie aktywa zgromadzone w czasie istnienia wspólności, z wyraźnym wyłączeniem przedmiotów należących do majątków odrębnych, takich jak darowizny, spadki czy przedmioty nabyte przed zawarciem związku. Operacja ta może być zrealizowana w drodze umowy notarialnej, pod warunkiem zgodnej woli eksmałżonków, lub na drodze sądowej w przypadku wystąpienia konfliktu interesów dotyczącego wyceny lub składników majątku. Zasadą wyjściową jest równość udziałów w dorobku, jednak sąd posiada uprawnienie do orzekania o ich zróżnicowaniu, biorąc pod uwagę nakład pracy przy budowaniu statusu materialnego rodziny oraz kwestie wychowawcze. Istotnym aspektem jest fakt, że zobowiązania kredytowe nie są przedmiotem orzekania sądu, a weryfikacji podlegają jedynie raty faktycznie uiszczone przez jedną ze stron po rozwodzie.

 

FAQ

Czy spadek otrzymany w czasie małżeństwa trzeba dzielić?

Nie, przedmioty nabyte w drodze dziedziczenia lub zapisu wchodzą w skład majątku osobistego spadkobiercy, nawet jeśli do nabycia doszło, gdy związek formalnie trwał. Są one wyłączone z postępowania działowego po rozwodzie, chyba że spadkodawca postanowił inaczej w testamencie.

Kiedy sąd może ustalić nierówne udziały w dorobku?

Odejście od parytetu udziałów jest możliwe, gdy zachodzą ważne powody, a małżonkowie w różnym stopniu przyczynili się do akumulacji dóbr. Sąd ocenia wówczas nie tylko nakład finansowy, ale także osobistą pracę przy wychowaniu dzieci i prowadzeniu gospodarstwa domowego.

Co dzieje się z hipoteką po podziale aktywów?

Sądowe rozstrzygnięcie w kwestii własności nie ingeruje w umowy zawarte z bankiem. Oboje byli partnerzy pozostają dłużnikami solidarnymi do momentu całkowitej spłaty zobowiązania, chyba że wierzyciel (bank) wyrazi zgodę na przejęcie długu przez jednego z nich.